Itsinda ry’abasore, abagabo, abagore n’inkumi b’Abanyarwanda rizwi nka Abapansiyone rikomeje kuvugisha benshi ku mbuga nkoranyambaga, aho rigaragaza umwihariko mu mbyino, imyambarire n’imyitwarire byibutsa benshi ibihe byo hambere. Ni itsinda ryiyemeje gusubiza abantu mu bihe bya kera byiganjemo umuziki n’imyambarire byaranze imyaka ya 1970 na 1980, ibihe benshi mu bageze mu zabukuru bafata nk’ibihe byiza by’urubyiruko rwabo.
Iyo urebye amashusho yabo, ubona abasore bambaye amapantaro manini azwi nka pattes d’éléphant, amashati y’amabara akeye, inkweto za kera n’imisatsi itunganyijwe mu buryo bwa cyera. Abakobwa na bo baba bambaye amakanzu maremare, imisatsi ya afro cyangwa ibizingo byari bigezweho muri icyo gihe. Ibi byose biherekejwe n’imbyino ziganjemo slow dance, disco moves n’imyitwarire y’abasirimu bo hambere.
Ku bantu benshi bafite imyaka irenga 55 cyangwa 60, kureba iri tsinda ni nko gusubira mu bihe by’urukundo rwabo rwa mbere, ibirori by’icyo gihe n’umuco wo gusabana utarimo umuvuduko mwinshi w’ikoranabuhanga ryo muri iki gihe. Ni yo mpamvu Abapansiyone bamaze kuba ikiraro gihuza ibisekuru—abakiri bato biga amateka y’imibereho ya kera, abakuze bakongera gusubiza umutima mu buto bwabo.
Uwashinze iri tsinda, Ndayisaba Jean Marie Vianney uzwi nka Makanika, avuga ko igitekerezo cyaturutse ku bushake bwo gusigasira amateka y’imibereho n’imyidagaduro yo hambere byari bigiye kuzimira.
Ati: “Twabonaga ko hari igice cy’umuco wacu urubyiruko rutakizi. Twifuje kuwusubiza mu buzima bwa buri munsi, ariko mu buryo bushimishije kandi bujyanye n’igihe turimo.”
Ibi byatumye Abapansiyone bataba itsinda ry’imbyino gusa, ahubwo baba n’ababungabunga umuco (cultural preservation group) bakoresha imbuga nkoranyambaga nk’urubuga rwo kwigisha no kwidagadura icyarimwe.
Mu mezi make ashize, amashusho yabo yakwirakwiye cyane kuri Instagram, TikTok na YouTube. Abantu bakuru bagenda bayasangiza bagenzi babo bavuga bati “ibi ni ibihe byacu”, mu gihe urubyiruko rubifata nk’udushya twiza tw’amateka.
Impamvu bakunzwe cyane harimo:
Imyambarire yitondewe ijyanye n’igihe bigana
Imbyino zihimbye ariko zishingiye ku za kera
Uburyo bagaragaza icyubahiro n’isuku byaranze abasirimu ba kera
Ubutumwa bwo kubaha umuco no kwishimira amateka
Inyungu babikuramo n’uko babyakira
Nubwo bamwe bashobora kubifata nk’imyidagaduro isanzwe, abarimo barabyina bavuga ko ari akazi kabatunze kandi kabaha ishema. Bemeza ko kubona abantu bakuru babashimira bibaha imbaraga zo gukomeza.
Umwe mu bagore bagize iri tsinda, Uwamaliya Jeannette uzwi nka Mushyushya, avuga ko nta kibazo umugabo we agira mu kumubona abyinana n’abandi.
Ati: “Ibi tubikora mu buryo bw’umwuga kandi bwiyubashye. Umuryango wanjye urabishyigikiye kuko ubona agaciro kabyo.”
Ibi bigaragaza ko imyidagaduro ishobora kuba umwuga wubashywe kandi wubaka sosiyete aho kuyisenya.
Abasesenguzi b’umuco bavuga ko amatsinda nka Abapansiyone ashobora kugira uruhare rukomeye mu bukerarugendo bushingiye ku muco. Abanyamahanga basura u Rwanda bashobora gukururwa no kubona ibitaramo byerekana amateka y’imibereho y’Abanyarwanda mu buryo bushimishije.
Ni uburyo bwiza bwo kwerekana umuco nyarwanda mu buryo bugezweho, guteza imbere inganda z’imyidagaduro, guhuza ibisekuru binyuze mu buhanzi
Ahazaza h’itsinda Abapansiyone
Iri tsinda ritangaza ko rifite intego yo gutegura ibitaramo binini mu Rwanda no hanze yarwo, aho rizahurira n’abafana baryo imbonankubone. Bifuza kandi gukorana n’abahanzi bakora umuziki wa kera ndetse no gukora filime mbarankuru zigaragaza ubuzima bwo hambere.
Mu gihe urubyiruko rwinshi rukururwa n’umuco w’amahanga, Abapansiyone berekanye ko umuco gakondo ushobora kugarurwa mu buryo bugezweho kandi ugakundwa. Ni isomo rikomeye ku bahanzi n’abakora ibijyanye n’imyidagaduro: guhanga udushya ntibisaba kwirengagiza amateka.
Ahubwo, guhuza nostalgia n’ikoranabuhanga rigezweho ni imwe mu nzira zikomeye zo kubaka ibikundiro birambye.








