![]() |
Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yongeye kwibutsa abayobozi ko inshingano bahawe atari icyubahiro cyo kwiratana, ahubwo ari umurimo uremereye ugomba gutanga umusaruro ugaragara ku baturage. Yabigarutseho asoza Inama Nyunguranabitekerezo y’Abayobozi b’Inzego za Leta n’inzego z’ibanze yabereye mu Ishuri Rikuru rya Gisirikare rya Gako, inama yahuje abayobozi b’uturere, ba Minisitiri n’abandi bakora mu nzego zitandukanye za Leta.
Mu ijambo rye rikomeye, Perezida Kagame yanenze abayobozi batuzuza inshingano zabo, avuga ko akenshi babiterwa n’imico mibi irimo ubwirasi no kwiratana ibidafite ishingiro.
“Impamvu ya mbere mufite imico mibi irimo n’ubwirasi. Iki gihugu cyanyu muzagisenya. Muri abirasi kandi mwiratana ubusa. Mwiratana iki?”
Ubuyobozi si icyubahiro cyo kwiyerekana
Perezida Kagame yasobanuye ko kuyobora atari umwanya wo kwishimira izina cyangwa kugaragara, ahubwo ari inshingano zo gukorera abaturage. Yagaragaje ko hari abayobozi bemera imyanya ariko bakirengagiza inshingano zijyana na yo.
“Niba warinjiye mu buyobozi, inshingano zirakureba. Niba zitagushimishije, jya ahandi ukore ibyo ushaka.”
Yongeraho ko guhunga inshingano bishobora kugira ingaruka zikomeye ku muryango nyarwanda, cyane cyane iyo ibikorwa byirengagijwe bigira ingaruka ku mibereho y’abaturage benshi.
kwirengagiza ibibazo by’abaturage si ikosa rito
Umukuru w’Igihugu yagaragaje ko kwirengagiza ibibazo by’abaturage atari ikosa rito, ahubwo ari icyaha gikomeye ku muyobozi.
“Kwibagirwa ibifitiye inyungu abaturage ni icyaha.”
Yatanze urugero rw’umuyobozi ushobora kuburizamo umushinga wagombaga kugeza amazi ku bantu ibihumbi kubera uburangare cyangwa kwibagirwa.
“Ntabwo umuntu umwe yaburizamo umushinga wagombaga guha abantu ibihumbi 10 amazi ngo bibe ibisanzwe.”
Ibi bigaragaza uburemere bw’inshingano z’umuyobozi n’ingaruka zo kudashyira imbere inyungu rusange.
Imyanzuro idakurikiranywe ntacyo imaze
Perezida Kagame yanenze uburyo abayobozi bafata imyanzuro myinshi mu nama ariko ntibagire uburyo busobanutse bwo kuyishyira mu bikorwa no gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ryayo.
Yavuze ko atigeze yumva mu myanzuro yabo uburyo bazabazwa inshingano cyangwa uko bazagenzura ko ibyo biyemeje bishyirwa mu bikorwa.
Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Dominique Habimana, yavuze ko abayobozi bazajya bahura kenshi kugira ngo bakurikirane imyanzuro, ariko Perezida Kagame agaragaza ko guhura gusa bidahagije.
“Guhura si byo byonyine bikenewe. Hakenewe ababiryozwa.”
Ibi bishimangira ihame ryo kubazwa inshingano (accountability) nk’umusingi w’imiyoborere myiza.
Abayobozi batazi ibibera aho bayobora
Perezida Kagame yagarutse no ku makuru akunze kubona ku mbuga nkoranyambaga, aho abaturage batakamba ku bibazo bibugarije, akabyoherereza abayobozi bireba bakamusubiza ko batabizi.
Yibajije uko umuyobozi atamenya ibibera mu gace ayobora kandi abaturage bahora babigaragaza.
Ibi byerekana icyuho gikomeye hagati y’abayobozi n’abaturage, aho bamwe mu bayobozi basa n’abatakiri hafi y’abo bashinzwe gukorera.
Umuco wo kurebera ibitagenda nabi
Perezida Kagame yanenze umuco wo kurebera ibitagenda nabi ntawe ugira icyo akora.
“Ntibyumvikana ukuntu ikintu kibi gikorwa abantu bakireba, ntihagire uvuga ati ‘sigaho’.”
Ubutumwa bwe bushimangira ko ubuyobozi budakwiye guceceka imbere y’amakosa, ahubwo bugomba kugira ubutwari bwo kuyamagana no kuyakosora.
Ibyavuzwe na Perezida Kagame bigaragaza ko ikibazo nyamukuru kitari ukubura ubushobozi, ahubwo ari:
- Imyumvire yo gufata ubuyobozi nk’icyubahiro aho kuba inshingano
- Uburangare mu gukurikirana imishinga
- Kudaha agaciro inyungu z’abaturage
- Kubura uburyo bwo kubazwa inshingano
Iyo imyumvire idahindutse, n’ingamba nziza z’igihugu zishobora kudatanga umusaruro.
Mu rwego rwo gukemura ibi bibazo, hakenewe impinduka zifatika:
1. Kubazwa inshingano ku musaruro ugaragara
Abayobozi bakwiye gupimirwa ku byo bagejeje ku baturage, aho gupimirwa ku nyandiko n’inama bitabiriye.
2. Guhuza ikoranabuhanga n’imiyoborere
Gukoresha sisiteme z’ikoranabuhanga zikurikirana imishinga n’ikorwa ryayo mu gihe nyacyo.
3. Gushyira umuturage ku isonga
Imishinga yose igomba gutangirira ku kibazo cy’umuturage no kurangirira ku gisubizo kimufasha.
4. Guca umuco w’ubwirasi
Ubuyobozi bushingiye ku kwicisha bugufi no gukorera hamwe butanga umusaruro kurusha ubwirasi.
Ku baturage, iri jambo risobanura ko:
- Serivisi bagenerwa zigomba kunozwa
- Abayobozi bagomba kuba hafi yabo
- Ibibazo byabo bigomba guhabwa igisubizo cyihuse
Ni intambwe iganisha ku miyoborere irushaho gushyira umuturage ku isonga.
Perezida Kagame yatanze ubutumwa bukomeye: ubuyobozi si urubuga rwo kwiratana, ahubwo ni inshingano yo gukorera abaturage. Abayobozi batuzuza inshingano zabo bagomba guhindura imikorere cyangwa bakareka imyanya.
Iyo ubuyobozi bukozwe neza, igihugu gitera imbere kandi abaturage bakabona impinduka zifatika mu mibereho yabo.
![]() |
| Perezida Kagame yasabye abayobozi kureka ubwirasi no kwirengagiza inshingano, ashimangira ko kwibagirwa inyungu z’abaturage ari icyaha. |
Reba inkuru bifitanye isano:https://rplinsider.blogspot.com/2026/03/perezida-kagame-imiyoborere-amakosa-asubirwamo.html?m=1

