Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr Justin Nsengiyumva, yageze i Kampala muri Uganda aho ahagarariye Perezida Paul Kagame mu muhango wo kurahira kwa Perezida Yoweri Kaguta Museveni uteganyijwe ku wa 12 Gicurasi 2026.
Amafoto yashyizwe hanze n’inzego z’itangazamakuru za Leta agaragaza Dr Nsengiyumva yakiriwe n’abayobozi ba Uganda ku kibuga cy’indege cya Entebbe mbere yo kwerekeza i Kampala, aho ibikorwa byo gutegura uwo muhango biri gukomeza.
Ni umuhango utegerejwe cyane muri Uganda no mu karere muri rusange, kuko uza mu gihe Afurika y’Iburasirazuba ikomeje guhura n’ibibazo birimo umutekano mucye mu Burasirazuba bwa RDC, ubuhahirane bugikeneye kongererwa imbaraga ndetse n’ibiganiro bya dipolomasi bikomeje hagati y’ibihugu byo mu karere.
U Rwanda rwohereje Minisitiri w’Intebe nk’intumwa yihariye ya Perezida Kagame, ibintu abasesenguzi babona nk’ikimenyetso gikomeza kwerekana ubushake bwo gukomeza umubano mwiza hagati ya Kigali na Kampala nyuma y’igihe cy’umwuka mubi wigeze kuranga ibihugu byombi.
Nubwo ubu umubano hagati y’u Rwanda na Uganda wongeye gusubira ku murongo mu buryo bugaragara, hari benshi bakomeje kwitegereza uburyo impande zombi ziri kubaka icyizere kirambye gishingiye ku bufatanye bw’igihe kirekire aho kuba amagambo ya dipolomasi gusa.
Mu myaka ishize, umubano w’ibihugu byombi wigeze kuzamo agatotsi gakomeye kugeza aho imipaka imwe ifungwa, ubuhahirane bugahungabana ndetse abaturage basanzwe bambukiranya imipaka bagahura n’ingaruka z’ubwumvikane bucye bwa politiki.
Icyakora kuva ibikorwa byo kuzahura uwo mubano byatangira kongera gushyirwamo imbaraga, ubuhahirane bwongeye kuzamuka, urujya n’uruza rw’abaturage ruroroha ndetse n’imikoranire mu nzego z’umutekano n’ubukungu itangira gusubukurwa buhoro buhoro.
Abasesenguzi bavuga ko kuba u Rwanda rwohereje Minisitiri w’Intebe muri uwo muhango bifite uburemere bwa dipolomasi burenze kwitabira ibirori bisanzwe. Berekana ko ari ubutumwa bwo gukomeza kubaka icyizere hagati y’abakuru b’ibihugu ndetse no gushimangira ko inyungu z’abaturage ari zo zikwiye gushyirwa imbere.
Hari kandi ababona ko uru ruzinduko rushobora kongera gufasha mu gukomeza ibiganiro birebana n’ubufatanye bw’akarere, cyane cyane mu rwego rw’ubucuruzi, ibikorwa remezo no gushakira hamwe ibisubizo ikibazo cy’umutekano muke muri RDC gikomeje kugira ingaruka ku karere kose.
Ku ruhande rwa Uganda, umuhango wo kurahira kwa Museveni uzaba ari ikimenyetso cyo gukomeza ubuyobozi bwe bumaze imyaka myinshi, ibintu bikomeje kugibwaho impaka hagati y’abamushyigikiye bavuga ko yazanye ituze n’iterambere, n’abamunenga bavuga ko hakenewe impinduka muri politiki y’icyo gihugu.
Ku Rwanda, kwitabira uwo muhango ni uburyo bwo gukomeza politiki yarwo yo kubungabunga umubano n’ibihugu by’abaturanyi no gushyira imbere dipolomasi ishingiye ku bufatanye n’ituze ry’akarere.
Mu gihe amaso azaba ahanzwe Kampala kuri uyu wa Kabiri, benshi bazaba batitegereza gusa ibijyanye n’irahira rya Museveni, ahubwo banakurikirane ubutumwa bwa politiki n’umwuka wa dipolomasi uzaranga uwo munsi hagati y’abayobozi bo mu karere.