Ishyirahamwe ry’Umupira w’Amaguru muri Guinea ryashyikirije Impuzamashyirahamwe y’Umupira w’Amaguru muri Afurika (CAF) ubusabe bwo kongera gusuzuma ibyavuye mu mikino y’Igikombe cya Afurika cyo mu 1976, rivuga ko gikwiye gusubizwa bitewe n’ibyabaye ku mukino wa nyuma w’irushanwa. Iri jurira rije rikurikira imyanzuro iherutse gufatwa ku bindi bikombe bya Afurika, byatumye impaka ku mikorere y’amategeko ya ruhago nyafurika zirushaho gukaza umurego.
Impamvu Guinea Ishingiraho
Guinea ivuga ko habayeho kutubahiriza amategeko ku mukino wayihuje na Maroc mu mikino ya nyuma y’iri rushanwa, wabereye muri Ethiopia. Icyo gihe, amakipe ane ya nyuma yakinaga mu buryo bwa round robin, aho ikipe yagiraga amanota menshi yegukanaga igikombe.
Ku mukino wahuje Guinea na Maroc, Guinea yari ikeneye intsinzi kugira ngo igire amahirwe yo kwegukana igikombe, mu gihe Maroc yo yasabwaga kunganya gusa. Guinea yari imbere n’igitego 1-0 cyatsinzwe mu gice cya mbere.
Amakuru agaragaza ko nyuma y’uko umwe mu bakinnyi ba Maroc ahawe ikarita itukura, habayeho kutishimira imyanzuro y’umusifuzi bituma abakinnyi b’iyi kipe bava mu kibuga mu gihe umukino wari ugikomeje. Guinea ivuga ko ibi byari bikwiye guhanwa hakurikijwe amategeko, kuko kuva mu kibuga ari imyitwarire inyuranyije n’amabwiriza agenga amarushanwa.
Icyakora, umukino waje gusubukurwa nyuma y’igihe, Maroc iza kwishyura igitego mu minota ya nyuma, bituma irangiza ifite amanota ayihesha igikombe.
Guinea ishingira ku cyemezo giherutse gufatwa na CAF mu rundi rubanza, aho imyitwarire mibi y’amakipe yateye impinduka ku byari byarafashwe nk’ibisubizo bya nyuma. Iyi kipe ivuga ko amategeko akwiye gukurikizwa ku buryo bungana ku makipe yose no mu bihe byose, hatabayeho kurobanura.
Mu by’ukuri, ubuyobozi bwa ruhago muri Guinea busanga niba hari aho amategeko yubahirizwa ku marushanwa aheruka, n’amateka na yo akwiye gusubirwamo igihe hari ibimenyetso by’imyitwarire idakurikije amategeko.
Iki kibazo kizamuye impaka zikomeye mu ruhando rwa siporo. Hari abemeza ko gusubira mu mateka ya ruhago bishobora guteza urujijo no gutesha agaciro ibyari byarafashwe nk’ukuri kwemewe. Abandi bo bagasanga ubutabera budasaza, ko igihe cyose habonetse ibimenyetso bifatika, hakwiye kubaho gusubiramo ibyemezo.
Mu mikino mpuzamahanga, amateka akomeye ni yo yubaka icyubahiro cy’amarushanwa. Ariko kandi, gukosora amakosa yagaragaye bishobora kongera icyizere cy’amashyirahamwe n’abafana.
Ikibazo gikomeye ni ukumenya aho umurongo wo gukosora ugarukira: ese gusubira mu myaka irenga 40 bishobora kubangamira ituze ry’amarushanwa? Cyangwa ni intambwe yo kwimakaza ubutabera busesuye?
Ingaruka ku Mupira w’Amaguru wa Afurika
Niba CAF yemeye gusuzuma iki kibazo, bishobora gufungura umuryango w’ibindi birego bijyanye n’amarushanwa yo hambere. Ibi bishobora:
Gutuma amateka amwe asubirwamo, Guteza impaka ndende mu bafana, Kongera igitutu ku mikorere y’amashyirahamwe no Gutuma amategeko asobanurwa kurushaho
Ariko kandi, bishobora no: Gushimangira ko amategeko yubahirizwa, Kongera icyizere mu mikorere ya CAF no Gukomeza kurinda isura y’amarushanwa nyafurika
Mu myumvire yabafana, gukurikirana ubutabera ni ingenzi, ariko bisaba ubushishozi. Amateka ya ruhago ni umurage w’ibisekuru byinshi. Kuyahindura bisaba ibimenyetso simusiga n’isesengura ridafite amarangamutima.
CAF ikwiye gushyiraho umurongo usobanutse: niba amategeko atarubahirijwe koko, bikosorwe; ariko birinde gufata ibyemezo byashingira ku gitutu cy’amarangamutima cyangwa politiki ya siporo.
Ubusabe bwa Guinea ni ikimenyetso cy’uko ruhago nyafurika iri mu bihe byo gusuzuma imikorere yayo. Ni amahirwe yo kubaka sisitemu irangwa n’ubutabera, ukuri n’icyizere cy’abafana.
Icyemezo kizafatwa kizagira ingaruka zirambye ku mateka y’amarushanwa ya Afurika.
