Guverinoma yijeje gukemura ibibazo bya mituweli: Impinduka zigamije ubuvuzi burambye si umutwaro ku baturage

 

Mu gihe impinduka ku misanzu y’ubwisungane mu kwivuza zizwi nka mituweli zikomeje kuvugisha benshi, Guverinoma y’u Rwanda yagaragaje ko izo mpinduka zigamije kubaka gahunda ihamye kandi irambye, aho buri muturage azabona ubuvuzi bufite ireme.

Minisitiri w’Intebe, Justin Nsengiyumva, yemeje ko aya mavugurura atagamije kongera umutwaro ku baturage, ahubwo ari ugushaka ibisubizo birambye mu rwego rw’ubuzima, anizeza ko abafite ibibazo bazakomeza kwegerwa bagafashwa.

Mu myaka ishize, mituweli yabaye imwe mu nkingi zikomeye zatumye Abanyarwanda benshi batinyuka kujya kwivuza hakiri kare. Kugeza ubu, abarenga 88% by’abaturage bayirimo, ikaba ari intambwe ikomeye mu rugendo rwo kugera ku bwishingizi rusange ku baturage bose.

Ariko uko imyaka yagiye ishira, ibiciro by’ubuvuzi byagiye bizamuka, cyane cyane ku ndwara zikomeye nka kanseri, kubaga umutima, gusimbuza impyiko n’izindi zisaba amafaranga menshi.

Ibi byatumye hakenerwa kongera ubushobozi bw’iki kigega, binyuze mu kuzamura umusanzu w’abanyamuryango hashingiwe ku byiciro by’imibereho.

Uko ibyiciro bishya byashyizweho

Muri aya mavugurura, abaturage bagabanyijwe mu byiciro bitandukanye:

  • Abatishoboye: bishyurirwa 100% na Leta
  • Icyiciro cya kabiri: 3.000 Frw
  • Icyiciro cya gatatu: 5.000 Frw
  • Icyiciro cya kane: 8.000 Frw
  • Icyiciro cya gatanu: 20.000 Frw

Ibi byakozwe hagamijwe ko buri wese atanga umusanzu ujyanye n’ubushobozi bwe, mu rwego rwo gushyigikira gahunda isaranganya umutwaro.

Minisitiri w’Intebe yagaragaje ko amafaranga akoreshwa muri mituweli yiyongereye cyane mu myaka ishize.

2015/2016: miliyari 39 Frw

2024/2025: miliyari 98 Frw

Ibi bivuze ko amafaranga yikubye inshuro zirenga ebyiri, bitewe n’iyiyongera ry’abagana serivisi z’ubuvuzi ndetse n’izamuka ry’ibiciro byazo.

Byongeye kandi, serivisi nshya zinjiye muri mituweli zirimo izihenze cyane, bigatuma gukomeza gukoresha amafaranga make byari kudashoboka.

Nubwo abaturage bamwe bagaragaje impungenge, Guverinoma igaragaza ko inyungu za mituweli zigikomeye cyane.

Urugero, umurwayi ukeneye ‘dialyse’ inshuro eshatu mu cyumweru:

  • Hatari ubwishingizi: yakwishyura asaga miliyoni 9 Frw ku mwaka
  • Ari muri mituweli: yishyura 10% gusa (hafi 941.000 Frw)

Ibi bigaragaza uruhare runini mituweli ikomeje kugira mu kugabanya umutwaro w’ubuvuzi ku baturage.

Impungenge z’abaturage n’uko zizakemurwa

Nubwo izi mpinduka zifite inyungu, hari abaturage bagaragaje kutanyurwa, bavuga ko batasobanukiwe neza uburyo bashyizwe mu byiciro cyangwa ko amafaranga basabwe ari menshi ugereranyije n’ubushobozi bwabo.

Guverinoma yemeye ko hari ibikwiye kunozwa, ishimangira ko izakomeza kwegera abaturage kugira ngo ibibazo byabo bikemurwe.

Minisitiri Nsengiyumva yavuze ko inzego zibishinzwe zizakomeza gusuzuma ibibazo ku giti cy’umuturage, aho hagaragara amakosa agakosorwa.

Mu ngengo y’imari iteganyijwe, biteganyijwe ko:

  • Abaturage bazatanga 48% by’amafaranga yose akenewe
  • Leta igatanga 52% asigaye

Ibi bigaragaza ko nubwo umusanzu wiyongereye, Leta igikomeje kugira uruhare runini mu gufasha abaturage kubona ubuvuzi.

Abasesenguzi bagaragaza ko izi mpinduka ari ngombwa mu kubaka gahunda irambye, ariko bakavuga ko zigomba kujyana n’ibindi by’ingenzi:

  • Kongera gusobanurira abaturage gahunda nshya
  • Gushyira imbaraga mu kunoza serivisi zitangwa
  • Gutuma ubuvuzi buboneka no mu mavuriro yigenga

Hari n’abavuga ko niba umusanzu wiyongereye, bikwiye no kuzamura ireme rya serivisi, kugira ngo abaturage bumve ko amafaranga batanga afite aho agana.

Impinduka muri mituweli ziri mu cyiciro cy’ibyemezo bikomeye bishobora kugira ingaruka nziza igihe bizashyirwa mu bikorwa neza.

Ni gahunda ishingiye ku ihame ry’uko ubuzima bw’umuturage ari bwo shingiro ry’iterambere ry’igihugu, ariko ikanasaba ko habaho ubufatanye hagati ya Leta n’abaturage.

Mu gihe Guverinoma ikomeje kugaragaza ubushake bwo gukemura ibibazo, igisigaye ni uko abaturage bagira icyizere, bagasobanukirwa neza izi mpinduka, ndetse bagafatanya mu kubaka ubuvuzi burambye kandi bugera kuri bose.




Minisitiri w’Intebe Justin Nsengiyumva yagaragaje ko impinduka ku misanzu ya mituweli zigamije ubuvuzi burambye, anizeza abaturage ko ibibazo bizakemurwa.




Post a Comment

Previous Post Next Post