![]() |
| MONUSCO peacekeeper Xue mu butumwa bwo kubungabunga amahoro muri DRC. Photo: Abel Kavanagh / MONUSCO – CC BY-SA 2.0. |
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier Nduhungirehe, yongeye kunenga uburyo MONUSCO ikomeje kwitwara ku bibazo by’umutekano mucye mu Burasirazuba bwa Democratic Republic of the Congo, ayishinja kwamagana ibitero byica abasivili ariko ikirinda gutunga agatoki ababigizemo uruhare.
Ni amagambo yaje nyuma y’ibitero bya drones byagabwe ku wa 8 Gicurasi 2026 mu duce twa Kilolirwe na Mushaki muri Teritwari ya Masisi, byahitanye abasivili barenga 30 abandi benshi bagakomereka.
MONUSCO yasohoye itangazo ryamagana ibyo bitero ndetse n’ubwicanyi bukomeje kubera mu bice bitandukanye bya Ituri, Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, ariko ntiyigeze ivuga ko ibyo bitero byagabwe n’ingabo za Leta ya Congo, FARDC, nk’uko u Rwanda n’ihuriro AFC/M23 babivuga.
Icyo ni cyo Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko ari “ukwiyererutsa” no “gukingira ikibaba” abakomeje kugaba ibitero ku basivili.
“Kwamamaza icyaha utavuga uwagikoze nta butabera burimo”
Mu butumwa bwe, Amb. Nduhungirehe yagaragaje ko MONUSCO yakomeje umuco wo kwamagana ubwicanyi mu buryo rusange ariko ntivuge ababukora kandi ifite amakuru ahagije.
Yatanze urugero rw’igitero cyagabwe muri Santere ya Masisi ku wa 2 Mutarama 2026, cyahitanye abasivili 10 abandi barakomereka, avuga ko n’icyo gihe MONUSCO yasabye iperereza ariko ntiyigeze yerura ngo ivuge abagikoze.
Yanagarutse ku gitero cyo muri Werurwe 2026 cyagabwe i Goma kigahitana abantu batatu barimo umukozi wa UNICEF ukomoka mu France.
Minisitiri yavuze ko MONUSCO ifite ubushobozi bwo kumenya abagize uruhare muri ibyo bitero ariko igahitamo kubiceceka.
Ati: “Kwamamaza icyaha cy’intambara ariko ntugaragaze abagikoze kandi ubazi, bituma ubutabera bubura icyerekezo.”
MONUSCO iri hagati y’inshingano n’inyungu mubya politiki?
Abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga bavuga ko ikibazo cya MONUSCO kimaze imyaka myinshi kivugwaho impaka.
Nubwo yashyizwe muri Congo mu rwego rwo kubungabunga amahoro no kurinda abasivili, hari benshi bayishinja kunanirwa guhagarika ibikorwa by’ubwicanyi ndetse rimwe na rimwe no gufatwa nk’ikorwa rya politiki aho kuba iry’ubutabazi.
Hari abavuga ko kuba MONUSCO ikorana bya hafi na FARDC bituma bigorana ko yerura ku makosa akorwa n’izo ngabo, cyane cyane mu gihe byaba bishobora gushyira mu kaga imikoranire yayo na Leta ya Kinshasa.
Ibi ni byo bamwe bafata nk’impamvu MONUSCO ikoresha amagambo rusange mu kwamagana ibitero, aho kuvuga neza ababigizemo uruhare.
“Amabuye y’agaciro y’amaraso” yongeye kuvugwa
Mu butumwa bwe, Minisitiri Nduhungirehe yanongeye gukoresha imvugo ya “amabuye y’agaciro y’amaraso”, agaragaza ko inyungu zishingiye ku mutungo kamere wa Congo zishobora kuba zituma Umuryango Mpuzamahanga wirengagiza ubwicanyi bukorerwa abasivili.
Iki ni ikibazo kimaze imyaka myinshi kivugwa n’impuguke zitandukanye, zigaragaza ko uburasirazuba bwa Congo bufite umutungo kamere mwinshi ariko na none bukaba bumaze imyaka irenga 30 mu ntambara n’umutekano muke.
Hari abasesenguzi bavuga ko inyungu z’ibihugu bikomeye n’ibigo mpuzamahanga mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro ari kimwe mu bituma ikibazo cya Congo gikomeza kuba kirekire kandi kigoye gukemuka.
AFC/M23 ikomeje kubona impamvu zo kunenga Umuryango Mpuzamahanga
Ku ruhande rwa AFC/M23, abayobozi bayo bavuga ko Umuryango Mpuzamahanga ukomeje gushyira imbaraga nyinshi mu kunenga uyu mutwe ariko ukirengagiza ibyaha bavuga ko bikorwa na FARDC n’imitwe bafatanyije.
Umuhuzabikorwa wa AFC/M23, Corneille Nangaa, yavuze ko ibihugu bikomeye bikomeje guceceka ku bitero byibasira abasivili kandi bifite amakuru ahagije ku babikora.
Ibi byose biri kuba mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje kugorana, ndetse umutekano mu Burasirazuba bwa Congo ukomeza kuzamba.
Ese MONUSCO igifite icyizere?
Mu myaka isaga 20 MONUSCO imaze muri Congo, abaturage benshi bakomeje kwibaza niba koko ifite ubushobozi cyangwa ubushake bwo kurangiza ikibazo cy’umutekano mucye.
Hari abayishinja kuba yarabaye igice cy’ikibazo aho kuba igisubizo, cyane cyane kubera uburyo ibitero byinshi bikorwa mu maso yayo ariko ntihagire igikorwa gifatika kibihagarika.
Ku rundi ruhande, hari abavuga ko MONUSCO iri mu bihe bigoye cyane kuko ikorera mu gihugu gifite amatsinda menshi yitwaje intwaro, inyungu za politiki zivanze n’umutekano ndetse n’igitutu cy’amahanga.
Icyakora, amagambo ya Minisitiri Nduhungirehe yongeye gushyira ku meza ikibazo kimaze igihe kibazwa: Ese kwamagana ubwicanyi udashaka kuvuga ababukoze bishobora koko gufasha mu gushaka amahoro arambye?
![]() |
| Roger Meece wahoze ayoboye MONUSCO mu bikorwa by’akazi muri Congo. Photo Credit: MONUSCO / Penangnini Toure / Wikimedia Commons |
.jpg)
.jpg)