Urubanza ruregwamo sosiyete y’itumanaho ya MTN Rwanda na Gakumba Patrick uzwi nka Super Manager rukomeje gufata indi ntera, nyuma y’uko Urukiko rw’Ibanze rwa Nyarugenge rurusubitse, rugashyirwa ku yindi tariki yo mu ntangiriro za Gicurasi 2026.
Super Manager yitabye urukiko ku wa 15 Mata 2026, asaba ko MTN Rwanda imwishyura miliyoni 380 Frw, avuga ko yakoresheje amagambo n’ibihangano bye mu bikorwa byayo byo kwamamaza, atabiherewe uburenganzira cyangwa ngo bagirane amasezerano.
Uyu mugabo uzwi cyane ku mbuga nkoranyambaga no mu bikorwa by’imyidagaduro, yavuze ko amagambo nka “Tripple Data” ari we wayatangije bwa mbere mu Rwanda, kandi ko yayafata nk’igihangano cye gifite agaciro mu rwego rw’ubucuruzi n’itangazamakuru. Yemeza ko ayo magambo yakoreshejwe na MTN Rwanda mu gihe cyo kwamamaza ibikorwa byayo bijyanye n’irushanwa mpuzamahanga ry’amagare, bikaba byarayifashije kugera ku nyungu nyinshi.
Mu buhamya bwe, yavuze ko iyo sosiyete yigeze gutangaza ko yinjije arenga miliyari 10 Frw mu mwaka wa 2025, ibintu abona ko byaba byaragizwemo uruhare n’uburyo bwo kwamamaza bwifashishije amagambo y’ibihangano bye.
Iri rubanza riri kuzamura ikibazo gikomeye mu Rwanda kijyanye n’uburenganzira ku mutungo bwite mu by’ubwenge (intellectual property). Mu mategeko asanzwe, amagambo cyangwa interuro ngufi ntibihita bifatwa nk’ibihangano byanditse, keretse iyo byandikishijwe nk’ikirango (brand) cyangwa “slogan” mu nzego zibishinzwe.
Mu Rwanda, ibihangano birengerwa n’amategeko iyo byandikishijwe mu Kigo cy’Igihugu cy’Iterambere, Rwanda Development Board (RDB). Ibi bisobanura ko umuntu uvuga ko hari igihangano cye cyakoreshejwe, agomba kuba yarakiboneye uburenganzira bwemewe n’amategeko mbere yo kugitangaza nk’icye.
Ibi bishyira Super Manager mu mwanya utoroshye, cyane cyane ko we ubwe yemera ko atigeze yandikisha ibyo bihangano. Icyakora, hari indi ngingo ashobora kwifashisha, iyo ari amashusho cyangwa ibikorwa by’umwimerere byamugaragaje, bishobora kumuha amahirwe yo gusaba indishyi hashingiwe ku ikoreshwa ry’ishusho cyangwa izina rye mu nyungu z’ubucuruzi.
Impande zombi ziri kureba he?
Ku ruhande rwa MTN Rwanda, kuba itarahakanye ikoreshwa ry’ayo mashusho cyangwa amagambo mu rukiko, bishobora gusobanurwa mu buryo bubiri: bishobora kuba byarakoreshejwe koko, cyangwa se hari amasezerano bagiranye n’abandi bantu bayifashije kubona ayo mashusho.
Amakuru avuga ko hari abantu bashobora kuba barahawe amafaranga make kugira ngo batange ayo mashusho, ndetse bikemezwa n’amasezerano yemejwe na noteri. Ibi nibiramuka byemejwe, bishobora gutuma MTN Rwanda igira ubwirinzi bukomeye, kuko yaba yarabonye ibikoresho mu buryo bwemewe n’amategeko.
Nubwo amategeko ashobora kuba atari ku ruhande rwa Super Manager mu buryo bweruye, ikibazo kirenze aho. Hari ikibazo cy’imyumvire mu isoko ry’imyidagaduro n’itangazamakuru mu Rwanda, aho abahanzi n’abanyabigwi ku mbuga nkoranyambaga bakomeje kurema ibitekerezo bishya bifite agaciro k’ubucuruzi, ariko ntibabyandikishe cyangwa ngo babirinde mu buryo bwemewe.
Ibi bituma ibigo bikomeye bishobora kubyifashisha mu buryo bworoshye, kuko nta rwego rufatika rubibabuza mu gihe bitarandikishijwe. Ni icyuho gikomeye mu iterambere ry’inganda zishingiye ku guhanga udushya (creative industry).
Ku rundi ruhande, na sosiyete nk’izi zifite inshingano yo kubaha ibikorwa by’abandi, cyane cyane iyo bibonetse ko byagize uruhare mu kwamamaza no kongera inyungu.
Iri rubanza rishobora kuzaba isomo rikomeye ku mpande zombi. Ku bahanzi n’abahanga ibihangano, ni ugusobanukirwa neza akamaro ko kubirinda mu buryo bwemewe n’amategeko mbere yo kubishyira ku isoko.
Ku bigo by’ubucuruzi na byo, ni ngombwa gukoresha ibihangano by’abandi mu mucyo no mu buryo bwubahiriza amategeko, kuko nubwo bishobora kudahita biboneka nk’ikosa, bishobora kubyara ibibazo by’amategeko n’izina (reputation risk).
Mu gihe urubanza ruzasubukurwa, amaso menshi azaba ahanzwe kureba niba Super Manager ashobora kubona ubutabera ku byo afata nk’ibye, cyangwa niba amategeko azagaragaza ko hari icyuho mu buryo ibihangano byo mu Rwanda birengerwa.