Mu gihe ikibazo cy’ubuhumyi n’indwara z’amaso gikomeje kugira ingaruka ku mibereho y’abaturage benshi cyane cyane abo mu cyaro, mu Karere ka Rulindo hatangijwe gahunda nini yo kubaga indwara y’ishaza, igikorwa benshi babona nk’intambwe ikomeye mu kugeza serivisi z’ubuvuzi aho abaturage bari.
Iki gikorwa cyatangirijwe mu Bitaro bya Kinihira ku wa 10 Gicurasi 2026, kikaba kiri gukorwa ku bufatanye bw’Umuryango ‘The Fred Hollows Foundation (FHF)’ n’Ingabo z’u Rwanda (RDF) binyuze muri gahunda ya ‘RDF Citizen Outreach Program 2026’.
Abateguye iki gikorwa batangaje ko bafite intego yo gufasha abaturage 6,000 bafite ikibazo cy’ishaza mu maso kubagwa mu gihe cy’amezi atatu, bikazakorerwa mu turere 30 twose tw’u Rwanda.
Indwara y’ishaza ikomeje kubangamira benshi mu byaro
Nubwo ubuvuzi bw’u Rwanda bumaze gutera imbere mu buryo bugaragara, ikibazo cy’indwara z’amaso kiracyahangayikishije abaturage benshi, cyane cyane abageze mu zabukuru ndetse n’abatuye kure y’ibigo nderabuzima bifite ibikoresho bihagije.
Abenshi bafite ikibazo cy’ishaza bamara imyaka myinshi babona nabi, bamwe bikabaviramo guhagarika ibikorwa bibafasha kwiteza imbere cyangwa se bakaba umutwaro ku miryango yabo.
Hari abaturage bavuga ko kutabasha kubona neza bibaviramo kwiheba no gutinya gusabana n’abandi, cyane cyane iyo ikibazo kimaze gukomera. Ibi ni byo bituma gahunda nk’iyi ifatwa nk’igarura icyizere ku bantu benshi baba baramaze kwiheba.
Gushyira ubuvuzi hafi y’abaturage bifite icyo bihindura
Kimwe mu byatumye iyi gahunda yakirwa neza ni uko serivisi zizagera no mu bice by’icyaro abaturage benshi badakunze kugeramo ubuvuzi bwihariye bw’amaso.
Mu myaka yashize, abantu benshi bajyaga basabwa kujya i Kigali cyangwa mu bindi bitaro bikomeye kugira ngo babagwe amaso, ibintu byasabaga amafaranga y’urugendo, icumbi n’ibindi abaturage benshi badafite.
Abasesenguzi bavuga ko gahunda yo kujyana abaganga n’ibikoresho aho abaturage bari ari uburyo bugabanya icyuho hagati y’abafite ubushobozi n’abatabufite.
Hari n’ababona ko ubufatanye bwa RDF n’imiryango mpuzamahanga mu bikorwa nk’ibi bugenda buhindura isura y’imitangire ya serivisi z’ubuzima mu Rwanda, kuko abaturage batagifata igisirikare nk’urwego rw’umutekano gusa ahubwo nk’urugira uruhare no mu mibereho myiza yabo.
Ubuhumyi bushobora kwirindwa buracyari ikibazo gikomeye
Inzobere mu buzima zivuga ko indwara y’ishaza iri mu zitera ubuhumyi bushobora kuvurwa cyangwa kwirindwa igihe umuntu ageze kwa muganga kare.
Ikibazo gikomeye gikigaragara ni uko abantu benshi bakererwa kwisuzumisha bitewe no kutamenya ibimenyetso by’iyo ndwara cyangwa bakabura ubushobozi bwo kwivuza.
Hari aho abaturage bakomeza kwizirika ku miti gakondo cyangwa bakemera kubana n’uburwayi imyaka myinshi kugeza igihe bimeze nabi cyane.
Abakurikiranira hafi ibijyanye n’ubuzima bavuga ko usibye kubaga abarwaye, hakenewe kongerwa ubukangurambaga bwo kwigisha abaturage akamaro ko kwisuzumisha hakiri kare kugira ngo ikibazo kidakomeza gufata intera.
Icyo abaturage biteze kuri iyi gahunda
Bamwe mu batuye Rulindo bavuga ko bishimiye kuba ibikorwa nk’ibi biri kubegerezwa, kuko hari abantu benshi batari kuzabona uburyo bwo kwivuza iyo iyo gahunda itaza.
Abaturage kandi bavuga ko kongera kubona neza nyuma yo kubagwa bituma umuntu yongera gukora, kwita ku muryango no kugira icyizere cy’ejo hazaza.
Nubwo abaturage bishimira iyi gahunda, hari abavuga ko hakenewe ko ibikorwa byo kuvura amaso bikorwa kenshi kandi ntibibe iby’igihe gito gusa, kuko umubare w’abafite ibibazo by’amaso ukomeje kwiyongera.
Abasesenguzi bemeza ko iyo gahunda izakomeza gushyigikirwa no kwegera abaturage benshi, ishobora kugabanya ku buryo bufatika umubare w’abafite ubuhumyi bushobora kwirindwa mu Rwanda, cyane cyane mu bice by’icyaro bikigorwa no kubona serivisi z’ubuvuzi bwihariye.